Ωστόσο, δεν  περιλαμβάνουν πάντα μόνο συναισθήματα χαράς, ικανοποίησης και ευεξίας, αλλά και εντάσεις, συγκρούσεις, διάψευση των ελπίδων και των επιθυμιών, που μπορεί να οδηγήσουν σε αυξημένη ψυχική δυσφορία και να μεταμορφώσουν τις γιορτές σε μια περίοδο θλίψης, μελαγχολίας ακόμη και κατάθλιψης.

«Η εορταστική περίοδος των Χριστουγέννων σχετίζεται στενά με την ψυχική υγεία. Αν και η μεγάλη πλειονότητα των ενηλίκων ανυπομονούν να έρθει η εποχή του χρόνου που θα έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν την χαρούμενη, στολισμένη, γεμάτη χρώματα, χαμόγελα, αγάπη και καλοσύνη ατμόσφαιρα, συντροφιά με τους αγαπημένους τους, άλλοι τείνουν να περνούν δύσκολα ακόμα και να υποφέρουν.

Η έρευνα δείχνει ότι πράγματι υπάρχει αύξηση ορισμένων τύπων ψυχοπαθολογίας σε ένα ποσοστό του γενικού πληθυσμού που αφορά στη μεταβολή της διάθεσης προς το χειρότερο.

Σύμφωνα με μια δημοσκόπηση της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας (American Psychological Association), που πραγματοποιήθηκε σε 2.061 ενήλικες από μεταξύ 14 και 16 Νοεμβρίου 2023, το 89% των Αμερικανών δηλώνουν ότι ανησυχίες όπως η έλλειψη χρημάτων, αγαπημένων προσώπων και η πρόβλεψη οικογενειακών συγκρούσεων τους προκαλούν άγχος αυτή την περίοδο του έτους. Το 43% δήλωσε ότι το άγχος αυτό αποτελεί την αιτία που τους εμποδίζει να απολαύσουν τις διακοπές των Χριστουγέννων», σημειώνει η Κοινωνική Λειτουργός – Ψυχοθεραπεύτρια Gestalt Τζένη Κούκουρα.

«Κάθε άνθρωπος έχει τη δική του ιστορία και τις προσωπικές του εμπειρίες ζωής. Κάποιοι πενθούν, άλλοι μόλις χώρισαν από τον σύντροφό τους, είναι άρρωστοι ή αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα. Όλα αυτά μπορεί να τους επηρεάζουν βαθιά και να μην μπορούν να μπουν στο κλίμα των εορτών και να χαρούν τις στιγμές», διευκρινίζει.

Στοιχεία δείχνουν ότι τρεις είναι οι πιο συνηθισμένοι στρεσογόνοι παράγοντες – η έλλειψη οικογένειας, η απώλεια αγαπημένου προσώπου και η μοναξιά. Η απουσία οικείων ατόμων, είτε βρίσκονται εν ζωή είτε “χάθηκαν” πρόσφατα, αναπόφευκτα ανακαλεί μνήμες, οι οποίες αφήνουν, στην καλύτερη περίπτωση, μια “γλυκόπικρη γεύση”, συνηθέστερα, όμως, νοσταλγία και θλίψη.

Η μοναξιά από την άλλη πλευρά μπορεί να είναι πραγματική ή πλασματική. Για παράδειγμα, η απόσταση από την οικογένεια, κυρίως για όσους νοσηλεύονται σε κάποιο νοσοκομείο ή ίδρυμα εκ των πραγμάτων τους απομονώνει. Δεν συμβαίνει το ίδιο με όσους κρίνουν βάσει των αναρτήσεων γνωστών (ή όχι) προσώπων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Πράγματι, ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες της κακής διάθεσης είναι η λανθασμένη εντύπωση ότι όλοι οι άλλοι περνούν καλύτερα και απολαμβάνουν ήρεμες στιγμές γεμάτες ευφορία με την  οικογένειά τους, ώρες χαράς σε απολύτως επιτυχημένα πάρτι που όλοι είναι αγαπημένοι και διασκεδάζουν μέχρι πρωίας, ανεξάρτητα εάν αυτή η παραμυθένια ατμόσφαιρα είναι σπανίως πραγματικότητα.

Το άγχος και το στρες είναι επίσης σοβαρό πρόβλημα που επιδεινώνει τη διάθεση την εορταστική περίοδο. Τα τελευταία χρόνια η οικονομική ύφεση, η ανεργία, η μείωση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών έχουν επιφέρει ένα πρόσθετο βάρος, αφού έχουν προκαλέσει αδυναμία όχι μόνο αγοράς δώρων για την οικογένεια και τους φίλους που παραδοσιακά ανταλλάσσονται, αλλά συχνά και βασικών αγαθών στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι.

Στον αντίποδα, οι άνθρωποι με γεμάτη ατζέντα από κοινωνικές υποχρεώσεις (ιδίως οι πιο εσωστρεφείς) μπορεί να καταβάλλουν υπερπροσπάθεια και να νοιώθουν στρες, γιατί επιθυμούν να ανταποκριθούν στα σφιχτά χρονοδιαγράμματα αγορών και προετοιμασιών και να προσφέρουν μοναδικές στιγμές στους αγαπημένους τους, παραβλέποντας συχνά τις δικές τους ανάγκες, όρια και επιθυμίες. Η καταφυγή στο αλκοόλ από κάποιους είναι πιθανή, αν και επιβαρυντική για την ψυχική υγεία.

Αυξημένες πιθανότητες να βιώσουν στρες έχουν και οι επαγγελματίες που η φύση της εργασίας τους επιβάλλει την ολοκλήρωση εργασιών πριν από το πέρας του έτους. Γι’ αυτούς οι προθεσμίες και η παρατεταμένη εργασία κλέβουν τον προσωπικό χρόνο που θα αξιοποιούσαν για να νοιώσουν καλά κοντά στους αγαπημένους τους.

«Το άγχος των γιορτών είναι καταστροφικό από όποια πλευρά κι αν βρίσκεται κάποιος. Γι’ αυτό άλλωστε ο αριθμός των ανθρώπων που χάνουν τη ζωή τους είναι υψηλότερος από τις 25 Δεκεμβρίου έως τις 7 Ιανουαρίου, συγκριτικά με τους υπόλοιπους μήνες, σύμφωνα με την Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία. Επομένως, η προστασία της ψυχικής υγείας πρέπει να αποτελεί στόχο την πιο χαρούμενη περίοδο του έτους. Προκειμένου να επιτευχθεί, θα πρέπει να αφουγκράζεστε τις ανάγκες, τα όρια, τις επιθυμίες σας, να αποδέχεστε μόνο ό,τι σας ευχαριστεί, στο μέτρο που μπορείτε και δεν σας γεμίζει με άγχος», συμβουλεύει η κ. Κούκουρα.

«Και… ναι! Υπάρχουν τρόποι αποφυγής της μελαγχολίας των Χριστουγέννων. Δοκιμάστε να:

1. Μην προκαταβάλετε τον εαυτό σας ότι φέτος θα νοιώσετε άσχημα όπως και πέρσι
2. Θέσετε όρια – αποδεχθείτε όσα μπορείτε να αντιμετωπίσετε.
3. Κάνετε καλό οικονομικό προγραμματισμό – ξοδέψτε μόνο το ποσό των χρημάτων που σχεδιάσατε εξ αρχής.
4. Αποφύγετε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Βγάλτε φωτογραφίες (ακόμα κι αν δεν είναι φαντασμαγορικές) που να απαθανατίζουν τη στιγμή και να θυμίζουν σε εσάς το πόσο όμορφα περάσατε.
5. Επιμείνετε στη ρουτίνα της διατροφής, άσκησης και ύπνου, κατά το δυνατόν.
6. Περιορίσετε τα οινοπνευματώδη ποτά, αφού η τακτική ή/και βαριά κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να φέρει κατάθλιψη (αλλά και το αντίθετο, δηλαδή η κατάθλιψη να οδηγήσει στην κατανάλωση αλκοόλ).

Όσοι πέσουν τελικά στα “δίχτυα” της θλίψης, του άγχους, της μελαγχολίας ή της κατάθλιψης, αναλόγως της αιτίας που την προκάλεσε μπορούν να δοκιμάσουν να:

• Βγουν από το σπίτι
• Βρουν δωρεάν δραστηριότητες
• Δοκιμάσουν καινούργιες δραστηριότητες
• Γνωρίσουν νέους φίλους
• Περάσουν χρόνο με άτομα που τους αγαπούν και τους νοιάζονται (και το δείχνουν)
• Προσφέρουν εθελοντική εργασία σε ανθρώπους που το έχουν ανάγκη
• Φροντίσουν τον εαυτό τους, ότι κι αν περιλαμβάνει αυτό για τον καθένα.

Εάν, όμως, τα αρνητικά συναισθήματα επιμένουν ή επιβαρύνουν τον ψυχισμό όλο και περισσότερο, τον λόγο θα πρέπει να πάρει κάποιος ειδικός, ο οποίος θα μπορεί να βοηθήσει στην αναγνώριση και επεξεργασία των συναισθημάτων, αλλά και την ανακούφιση από αυτά. Η κατ’ εξακολούθηση μελαγχολική διάθεση τη συγκεκριμένη περίοδο ίσως να απαιτεί τη συχνότερη επικοινωνία μαζί του, καθώς αυτή η πρακτική δεν θα οδηγήσει σε επιδείνωση των συμπτωμάτων αργότερα», καταλήγει.

Το θέμα είναι αρκετά σοβαρό, δεδομένου ότι σήμερα οι νέοι ηλικίας 16-24 ετών περνούν, κατά μέσο όρο, πάνω από επτά ώρες την ημέρα στο διαδίκτυο, με έναν στους τέσσερις να εμφανίζει προβληματική χρήση έξυπνων τηλεφώνων, που προσομοιάζει με εθισμό.

Το Ευρωκοινοβούλιο με έκθεση που εγκρίθηκε χθες, κάνει έκκληση για απαγόρευση εθιστικών χαρακτηριστικών, όπως η απεριόριστη κύλιση, η αυτόματη αναπαραγωγή. Επίσης, ζητά τη θέσπιση του ψηφιακού “δικαιώματος μη διατάραξης”, ενώ ζητά την ανάπτυξη “ηθικών ψηφιακών προϊόντων”, που δεν βασίζονται σε δόλιες πρακτικές και εθιστικό σχεδιασμό.

Στην έκθεση, που εγκρίθηκε με 545 ψήφους υπέρ, 12 κατά και 61 αποχές, οι ευρωβουλευτές προειδοποιούν για τον εθιστικό χαρακτήρα των διαδικτυακών παιχνιδιών, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, των υπηρεσιών “streaming” και των διαδικτυακών αγορών, τα οποία “εκμεταλλεύονται ευάλωτα συμπεριφορικά χαρακτηριστικά για να τραβήξουν την προσοχή τους και να βγάλουν κέρδος από τα δεδομένα τους”.

Πιο αναλυτικά, η σχετική έκθεση ζητά την αξιολόγηση και την απαγόρευση των επιβλαβών εθιστικών τεχνικών χαρακτηριστικών, που δεν καλύπτονται από την οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, όπως η απεριόριστη κύλιση, η προεπιλεγμένη αυτόματη αναπαραγωγή, και οι συνεχείς ειδοποιήσεις.

Ηθικός σχεδιασμός

Τονίζοντας την έλλειψη διαφάνειας, που αντιμετωπίζουν καταναλωτές και φορείς, όσον αφορά τις διαδικτυακές υπηρεσίες, οι ευρωβουλευτές υποστηρίζουν ότι οι εταιρείες θα πρέπει να υποχρεούνται να αναπτύσσουν ηθικά και δίκαια ψηφιακά προϊόντα και υπηρεσίες, πραγματοποιώντας το σχεδιασμό τους, χωρίς δόλιες πρακτικές και παραπλανητικά ή εθιστικά χαρακτηριστικά.

Για να μετριαστεί ο εθιστικός χαρακτήρας των πλατφορμών και να ενισχυθούν οι καταναλωτές, η Επιτροπή καλείται να παρουσιάσει ένα ψηφιακό “δικαίωμα μη διατάραξης”. Οι ευρωβουλευτές επιθυμούν, επίσης, η Επιτροπή να δημιουργήσει έναν κατάλογο ορθών πρακτικών σχεδιασμού, όπως η αρχή “σκέψου πριν διαδώσεις” (δηλ. η απενεργοποίηση της κοινοποίησης ως προεπιλογή), η εμφάνιση αναρτήσεων με χρονολογική σειρά, η εξ αρχής επιλογή μεταξύ έγχρωμων ή ασπρόμαυρων εφαρμογών, το αυτόματο κλείδωμα και οι εμφάνιση στοιχείων για τον συνολικό χρόνο χρήσης της οθόνης.

Επιπτώσεις στην ψυχική υγεία

Αν και αναγνωρίζουν τη θετική επίδραση, που μπορούν να έχουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην κοινωνία, οι ευρωβουλευτές ανησυχούν για τη σωματική, ψυχολογική και υλική βλάβη, που μπορεί να έχει ο εθιστικός σχεδιασμός, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας συγκέντρωσης και γνωστικής ικανότητας, της εξουθένωσης, του άγχους, της κατάθλιψης και της περιορισμένης σωματικής δραστηριότητας.

Ανησυχούν ιδιαίτερα για τον παρατεταμένο αντίκτυπο στην υγεία των ανηλίκων και ζητούν περισσότερες έρευνες σχετικά με τους κινδύνους, που σχετίζονται με τις διαδικτυακές υπηρεσίες.

Πηγή: www.sepe.gr

Ανθρώπων που φέρθηκαν με γενναιότητα, με ανιδιοτέλεια, με αυτοθυσία, με καλοσύνη.  Ανθρώπων που μόλις είχε γίνει η σύγκρουση, αντί να κοιτάξουν μόνο να σώσουν τον εαυτό τους, προσπάθησαν να σώσουν και άλλους. Ανθρώπων που μετά το δυστύχημα, περίμεναν σε ουρές για να προσφέρουν αίμα. Ανθρώπων που μέρες μετά πασχίζουν με κάθε τρόπο να στηρίξουν όλους εκείνους που πληγώθηκαν από το τόσο τραγικό αυτό περιστατικό.

Ζούμε σε μια εποχή που προβάλει πολύ το κακό, το άσχημο, το βίαιο. Κι όμως, ευτυχώς υπάρχει και το καλό. Υπάρχουν όλοι αυτοί οι ήρωες που στις δύσκολες στιγμές σκέφτονται και τους άλλους εκτός από τον εαυτό τους. Όλοι αυτοί οι εθελοντές που καθημερινά προσφέρουν χρόνο, ενέργεια, χρήματα για να βοηθήσουν άλλους. Όλοι αυτοί που φέρονται με ευγένεια και με καλοσύνη στους συνανθρώπους τους και κάνουν την ζωή μας τόσο μα τόσο καλύτερη.

Πραγματικά, η καλοσύνη βελτιώνει πολύ την ποιότητα της ζωής όλων. Πολλές έρευνες δείχνουν ότι ο εθελοντισμός όχι μόνο ωφελεί εκείνους που «παίρνουν» αλλά και εκείνους που «δίνουν». Όταν βοηθάμε έναν άλλο άνθρωπο νιώθουμε πολλά θετικά πράγματα ταυτόχρονα. Πρώτα απ’ όλα νιώθουμε ότι είμαστε σε αρκετά καλή κατάσταση ώστε να μπορούμε να βοηθήσουμε κάποιον άλλο. Επομένως, δίνουμε ένα θετικό feedback στον εαυτό μας για την ίδια μας την κατάσταση. Επιπλέον, νιώθουμε ότι είμαστε καλοί και χρήσιμοι άνθρωποι, άρα εκτιμάμε περισσότερο τον εαυτό μας. Τελικά, νιώθουμε ότι  ζωή μας έχει νόημα και αυτό μας γεμίζει με μια αίσθηση πληρότητας και ικανοποίησης.

Η πληρότητα αυτή μας κάνει να έχουμε καλύτερη διάθεση, λιγότερο άγχος, λιγότερες πιθανότητες να αναπτύξουμε κατάθλιψη, λιγότερο μόνιμο θυμό. Επίσης, ο εθελοντισμός φαίνεται πως βοηθάει και το σώμα μας καθώς διάφορες έρευνες δείχνουν πως οι εθελοντές έχουν χαμηλότερη θνησιμότητα από συνομηλίκους τους που δεν λειτουργούν ως εθελοντές, υποφέρουν λιγότερο από χρόνιο πόνο, και έχουν μειωμένες πιθανότητες για καρδιακές παθήσεις.

Παράλληλα, ο εθελοντισμός βοηθάει να συνδεόμαστε περισσότερο με τους ανθρώπους γύρω μας, να νιώθουμε ότι ανήκουμε σε ένα κοινωνικό πλαίσιο, και να κάνουμε νέους φίλους με τους οποίους μάλιστα θα έχουμε και πολλά κοινά. Ο εθελοντισμός διευρύνει την οπτική μας και ανοίγει το μυαλό μας. Ο εθελοντισμός κάνει τεράστιο καλό σε όλους μας.

«Ωραία όλα αυτά – αλλά ποιος προλαβαίνει να κάνει εθελοντισμό;» ίσως να σκέφτεστε.

Πρώτα απ’ όλα, ο εθελοντισμός δεν απαιτεί πολύ χρόνο. Μπορείτε να αποφασίσετε και να διαθέσετε τον χρόνο που εσείς έχετε. Ακόμα και μια ώρα τον μήνα, ακόμα και μέσα από το σπίτι σας, μέσα από κάποια οθόνη ή κάποιο τηλέφωνο, θα ωφελήσει τόσο εσάς όσο και κάποιον άλλο άνθρωπο. Επίσης, αν δεν έχετε χρόνο, μπορείτε να προσφέρετε χρήματα, αντικείμενα, γνώσεις. Οτιδήποτε προσφέρετε σε άλλους ανιδιοτελώς, θα επιστραφεί σε εσάς με τόκο.

Ωστόσο, καλοσύνη δεν σημαίνει μόνο «σώζω τους άλλους» ούτε σημαίνει μόνο «είμαι εθελοντής». Η καλοσύνη είναι μια στάση ζωής, μια νοοτροπία. Δεν είναι ανάγκη να είμαστε εθελοντές για χρόνια, ούτε ήρωες που σώζουν ζωές. Μπορούμε να φερόμαστε με καλοσύνη στην καθημερινότητά μας – και αυτό ήδη θα κάνει τεράστιο καλό τόσο σε εμάς όσο και στους ανθρώπους γύρω μας.

Σκεφθείτε πόσο πιο ωραία θα ήταν η ημέρα μας αν φερόμαστε με καλοσύνη και ευγένεια ο ένας στον άλλο. Αν χαμογελούσαμε στον υπάλληλο του καταστήματος, αν δίναμε τη θέση μας στο λεωφορείο στον ηλικιωμένο, αν βοηθούσαμε κάποιον που δεν ένιωθε καλά, αν παραχωρούσαμε προτεραιότητα στο σταυροδρόμι. Σκεφθείτε πόσο πιο ωραία θα ήταν η ζωή μας αν φερόμαστε με καλή πίστη και καλή διάθεση στου άλλους.

Αυτές οι μικρές καθημερινές πράξεις καλοσύνης μπορούν πραγματικά να κάνουν καλύτερη τη ζωή όλων μας – και είναι τόσο εύκολο να τις κάνουμε. Αρκεί να το αποφασίσουμε!

Σοφία Ανδρεοπούλου, MSc, Ψυχολόγος-Παιδοψυχολόγος

Με λίγα λόγια, μπορεί η ψυχική υγεία της γυναίκας να δοκιμαστεί ιδιαίτερα. Όσο νωρίς ή αργά κι αν έρθει η εμμηνόπαυση, ανατρέπει την σταθερότητα και τα δεδομένα που διαμόρφωναν τη ζωή μέχρι εκείνη τη στιγμή. Αποτελεί σημαντικό στάδιο στη ζωή και πολλές φορές ορίζει την έναρξη μιας περιόδου που μπορεί να είναι το ίδιο μακρά όσο και αυτή της εμμήνου ρύσεως.

Όμως, είναι πολύ σημαντικό να τονιστεί ότι οι αλλαγές στις οποίες καλείται να προσαρμοστεί η γυναίκα, δεν αφορούν μόνο την ψυχική της υπόσταση, αλλά και την κοινωνική και βιολογική, οι οποίες φυσικά είναι αλληλεξαρτώμενες και αναπόσπαστες η μία από την άλλη.

Οι αλλαγές που βιώνουν οι γυναίκες σε βιολογικό επίπεδο, είναι πάρα πολλές.  Μπορεί να παρατηρηθεί ότι οι γυναίκες κουράζονται πιο εύκολα ή μπορεί να επηρεάζονται κάποιες φορές οι νοητικές λειτουργίες τους, όπως η συγκέντρωση ή η μνήμη. Παράλληλα, το σώμα αλλάζει σε διάφορα επίπεδα, όπως και η σεξουαλική ζωή. Αυτό συχνά μπορεί να ωθεί κάποιες γυναίκες να πιστεύουν ότι τελειώνει η σεξουαλική τους ζωή και η έντονη δραστηριότητα που είχε μέχρι εκείνη τη στιγμή ή μπορεί να αισθάνονται ότι το σώμα τους δεν είναι επιθυμητό ή ελκυστικό.

Κοινωνικά, οι γυναίκες κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης αντιμετωπίζονται πολλές φορές με σκληρό τρόπο και σπάνια εκπροσωπούνται. Είναι γεγονός, τουλάχιστον στην Ελλάδα, πως οποιοδήποτε θέμα που αφορά την έμμηνο ρύση θεωρείται ταμπού. Η ολοκλήρωση του αναπαραγωγικού κύκλου στη ζωή της γυναίκας, φυσικά, δεν είναι εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα. Σπάνια, η εμμηνόπαυση γίνεται αντικείμενο συζήτησης στον τύπο ή στον δημόσιο λόγο γενικότερα, παρόλο που ουσιαστικά αφορά τον μισό πληθυσμό. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, οι γυναίκες να δυσκολεύονται πολύ να μιλήσουν για τα θέματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν, να ντρέπονται να ζητήσουν βοήθεια και τελικά, να μην καταφέρνουν να προσφέρουν γνώσεις και εμπειρία στον υπόλοιπο πληθυσμό.

Επιπροσθέτως, φαίνεται ότι οι έμφυλοι ρόλοι που πολύ συχνά υιοθετούν οι γυναίκες, κατά την περίοδο την εμμηνόπαυσης, μπορεί να βιώνονται πιο απαιτητικοί. Φυσικά, αναφερόμαστε στον πιο βασικό ρόλο που έχουν οι γυναίκες σχεδόν σε όλες τις ηλικίες, εκείνον του φροντιστή.  Πολλές γυναίκες φροντίζουν τους ηλικιωμένους γονείς, ή τον σύζυγό/ σύντροφο τους αν έχει κάποιο πρόβλημα υγείας, ή τα παιδιά και εγγόνια, και κάποιες φορές ταυτόχρονα. Είναι συχνό φαινόμενο επίσης, να αναλαμβάνουν εξ ολοκλήρου τη φροντίδα του σπιτιού, ενώ παράλληλα εργάζονται. Είναι σαφές ότι οι συνθήκες αυτές γίνονται εξαιρετικά δύσκολες, όταν μία γυναίκα εισέρχεται στην περίοδο της εμμηνόπαυσης.

Με βάση τα παραπάνω, η ψυχική υγεία των γυναικών στην εμμηνόπαυση κάποιες φορές βρίσκεται σε τεντωμένο σκοινί. Είναι πιθανό να βιώνονται συναισθήματα απογοήτευσης, απελπισίας, θυμού, φόβου, μοναξιάς και τελικά θλίψης. Καμιά φορά παρατηρείται έντονη και επιθετική συμπεριφορά προς τους οικείους ή και συναδέλφους στη δουλειά. Τελικά, η εμμηνόπαυση καταλήγει να συμβολίζει για κάποιες γυναίκες την παραίτηση από τη ζωή.

Η λύση για την κατάσταση αυτή είναι η ολιστική αντιμετώπιση. Πρώτα απ’ όλα, η ενημέρωση για όλα τα θέματα που αφορούν την εμμηνόπαυση από τους επαγγελματίες και το άνοιγμα της συζήτησης για το θέμα αυτό χωρίς ντροπή και φόβο είναι μία πολύ σημαντική αρχή που πρέπει να γίνει, με πρωτοβουλίες από φορείς, συλλόγους και πολιτικούς εκπροσώπους. Η γνώση ότι η εμμηνόπαυση δεν είναι το τέρμα για καμία δραστηριότητα ούτε για τη σεξουαλική ζωή, αλλά η αρχή μίας νέας κατάστασης με πολλές δυνατότητες για κάθε γυναίκα είναι απαραίτητη.

Σε πιο ατομικό επίπεδο, η κοινωνικοποίηση, η ανάληψη πρωτοβουλιών και φυσικά, η εισαγωγή στην έννοια της φροντίδας του εαυτού, μπορεί να βοηθήσουν, ώστε οι γυναίκες να προσαρμοστούν στις νέες αλλαγές με μεγαλύτερη ευκολία. Αν τέλος, υπάρχουν ιδιαίτερες δυσκολίες που συνοδεύουν την περίοδο της εμμηνόπαυσης, όπως προβλήματα στη σωματική και ψυχική υγεία, αλλά και προβλήματα διαχείρισης καταστάσεων, είναι απαραίτητη η ψυχολογική υποστήριξη. Η παρέμβαση πρέπει να διαμορφώνεται εξατομικευμένα, είτε με την έναρξη ψυχοθεραπείας ή με την ένταξη σε ψυχοκοινωνικό πλαίσιο για βραχύχρονη και εστιασμένη υποστήριξη.

Νικολέττα Κουσουρή – Ψυχολόγος-Ομαδική Ψυχοθεραπεύτρια, Επιστημονικός Συνεργάτης της Ελληνικής Εταιρείας Εμμηνόπαυσης  (ΕΛ.ΕΤ.ΕΜ) www.eletem.org.

Για παράδειγμα, οι μέλισσες βγαίνουν από την κυψέλη προς αναζήτηση γύρης στις 8:00 το πρωί και επανέρχονται αργά το μεσημέρι, έως τις 15:00. Οι νυχτερίδες βγαίνουν από τις φωλιές τους περίπου στις 22:00 το βράδυ και επιστρέφουν σε αυτές πριν ξημερώσει, γύρω στις 5:00 το πρωί.

Ο άνθρωπος εξακολουθεί να λειτουργεί σύμφωνα με το πρωτόγονο DNA του. Είναι βιολογικά προγραμματισμένος να ξυπνάει με το πρώτο φως της ημέρας, περίπου στις 6:00 το πρωί, και να πηγαίνει για ύπνο λίγο μετά τη δύση του ηλίου, ανάλογα με την εποχή του χρόνου -σε κάθε περίπτωση πάντως, το αργότερο μέχρι τις 22.00 το βράδυ.

Θυμήσου την τελευταία φορά που ξενύχτησες μέχρι το πρωί. Όσο κι αν κοιμήθηκες στη συνέχεια, ξύπνησες κουρασμένος. Ενώ, λοιπόν, το ανθρώπινο σώμα είναι προγραμματισμένο από αρχαιοτάτων χρόνων να μειώνει τους ρυθμούς του με τη δύση του ηλίου, ο σύγχρονος άνθρωπος εξακολουθεί να παραμένει ξύπνιος και δραστήριος για πολλές επιπλέον ώρες, να λειτουργεί δηλαδή αντίθετα από τους φυσικούς βιορυθμούς του.

Για να καταφέρει να μείνει ξύπνιος, επιστρατεύεται από τον οργανισμό η βασική ορμόνη του στρες, η κορτιζόλη. Αυτή εκκρίνεται συνεχώς από τα επινεφρίδια μέχρι τη στιγμή που θα αποφασίσει είτε συνειδητά ο άνθρωπος είτε το εξαντλημένο πλέον σώμα του να πέσει για ύπνο.

Η κορτιζόλη, όμως, ως μία από τις βασικές ορμόνες της επιβίωσης, λειτουργεί σύμφωνα με τους δικούς της κανόνες που στο σώμα εμφανίζονται με τη μορφή των εξής συμπτωμάτων:

✤ Αυξημένη ανάγκη για τροφή και κυρίως για υδατάνθρακες, ώστε το σώμα να λάβει άμεσα ενέργεια προκειμένου να αντιμετωπίσει έναν κίνδυνο.
✤ Μείωση του βασικού μεταβολισμού για την εξοικονόμηση ενέργειας.
✤ Αύξηση της αποθήκευσης λίπους στην κοιλιακή χώρα, για να εξασφαλιστούν αποθέματα ενέργειας.
✤ Αύξηση της πίεσης του αίματος και ταυτόχρονα των παλμών της καρδιάς.
✤ Μείωση της αντοχής του ατόμου στα περιβαλλοντικά ερεθίσματα και της ανοχής του απέναντι στους άλλους, κυρίως όσον αφορά τη διαχείριση καθημερινών δραστηριοτήτων, όπου απλές καταστάσεις καταλήγει να τις αντιμετωπίζει με νευρικότητα και συχνά με ακατάλληλους χειρισμούς.

Αν όλα τα παραπάνω συμβαίνουν όλο και πιο σπάνια, αν το άτομο καταφέρει να ξεπεράσει τον «υποκειμενικό κίνδυνο» που οδηγεί στην υπερέκκριση κορτιζόλης, τότε το σώμα είναι ικανό να επανέλθει γρήγορα στη φυσιολογική του κατάσταση και λειτουργία.

Οι διαταραχές στον ύπνο είναι σίγουρο ότι μπορούν να συμβάλουν αρνητικά στην εξέλιξη της σωματικής, πνευματικής και ψυχικής υγείας κάθε ανθρώπου.

Όταν ένα άτομο παραβιάζει συστηματικά τον κιρκάδιο ρυθμό του, όταν καθυστερεί να επιτρέψει στο σώμα του να περάσει στην κατάσταση του ύπνου, τότε τα παραπάνω συμπτώματα γίνονται μόνιμα. Ο εγκέφαλος με τον πρωτόγονο τρόπο λειτουργίας του αντιλαμβάνεται ότι ο κίνδυνος είναι πια μόνιμος, άρα το σώμα πρέπει να βρίσκεται σε διαρκή επαγρύπνηση.

Όσο παρατείνεται αυτή η έλλειψη επαρκούς ύπνου, ο άνθρωπος ξυπνάει κουρασμένος, αλλάζει σταδιακά η συμπεριφορά του και γίνεται περισσότερο οξύθυμος και νευρικός απέναντι στους άλλους. Στην αντίθετη περίπτωση, αν δεν ξεσπάει τη νευρικότητά του στους γύρω του, στρέφεται με αυτοκαταστροφικό τρόπο προς τον εαυτό του υιοθετώντας επικίνδυνες παρορμητικές συμπεριφορές.

Έτσι, λοιπόν, οι συνέπειες της υπερέκκρισης κορτιζόλης από περιστασιακές εξελίσσονται σε μόνιμα προβλήματα υγείας και αντιστοιχούν στα προαναφερθέντα συμπτώματα ως εξής:

✤ Αυξημένη ανάγκη για υδατάνθρακες, διότι το σώμα σταδιακά απενεργοποιεί τους υποδοχείς της ινσουλίνης, τη φυσική ορμόνη που μεταβολίζει τους υδατάνθρακες σε ενέργεια. Με την πάροδο του χρόνου, το μεγαλύτερο μέρος της τροφής που καταναλώνει το άτομο μετατρέπεται κυρίως σε λίπος, ακόμα κι αν αυτή αποτελείται αποκλειστικά από τρόφιμα με υψηλή θρεπτική αξία και χαμηλή θερμιδική περιεκτικότητα.
✤ Ο θυρεοειδής αδένας στην υπερπροσπάθειά του να εξοικονομήσει ενέργεια σταδιακά αρχίζει να απορρυθμίζεται, αυξάνοντας μακροπρόθεσμα τις πιθανότητες για την ολική του απενεργοποίηση.
✤ Δημιουργείται μεγάλη εναπόθεση ενδοκοιλιακού λίπους, το γνωστό σωσίβιο, και αυξάνονται οι πρωινές τιμές γλυκόζης, δίνοντας την ευκαιρία στον διαβήτη τύπου 2 να κάνει τα πρώτα του σταθερά βήματα.
✤ Εγκαθίσταται σταδιακά και μόνιμα η υπέρταση, οι πονοκέφαλοι γίνονται συχνότεροι, μειώνοντας παράλληλα σε σημαντικό βαθμό τις καθημερινές αντοχές και δεξιότητες.
✤ Το έργο της καρδιάς επιβαρύνεται, με αποτέλεσμα αυτή να οδεύει σταδιακά προς μερική ανεπάρκεια της λειτουργίας της.
✤ Το νευρικό σύστημα κλονίζεται και νοητικές λειτουργίες που αφορούν στην αντίληψη, την προσοχή και τη μνήμη εξασθενούν.

Τελικά, το άτομο βιώνει με δυσφορία τη διαχείριση των συναισθημάτων του και γίνεται ευέξαπτο και εριστικό στη συμπεριφορά του.

Σιγά-σιγά ο ύπνος από εμπειρία φροντίδας, ξεκούρασης και απόλαυσης γίνεται μια δυσάρεστη φάση μέσα στην καθημερινότητα, που καταλήγει να στερεί από το άτομο την ικανοποίηση μιας τόσο βασικής ανάγκης του. Κι έτσι, ενώ κάποιος αισθάνεται κουρασμένος, στριφογυρίζει στο κρεβάτι, τρίζει τα δόντια και σηκώνεται πολλές φορές μέσα στη νύχτα είτε για να πάει τουαλέτα είτε επειδή πεινάει. Τελικά, καταφέρνει να πέσει σε βαθύ ύπνο πολύ αργά και με ελάχιστες ώρες διαθέσιμες για ξεκούραση. Το ξυπνητήρι δεν θα αργήσει να χτυπήσει, οπότε αναγκαστικά σηκώνεται από το κρεβάτι προκειμένου να ξεκινήσει τις δραστηριότητες της επόμενης μέρας. Ξεκινάει όμως την καινούργια μέρα με βασικές εκκρεμότητες και κυρίως με κούραση.

Ευάγγελος Ζουμπανέας – Διαιτολόγος Διατροφολόγος, Συγγραφέας, Ιδρυτής Επιστημονικής Ομάδας Διατροφή, Διευθύνων Σύμβουλος ΚΕΑΔΔ

Αυτή είναι μια από τις πρώτη αναφορές της λογοτεχνίας που περιγράφει τη σημασία της όσφρησης στη μνήμη και τη διέγερση των αισθήσεων και είναι γνωστή ως το «Φαινόμενο του Προύστ». Επίσης, στο μυθιστόρημα του Ζύσκιντ, το Άρωμα (1985), πρωταγωνιστεί η αίσθηση της όσφρησης και η επίδραση της στο συναίσθημα. «Η μυρωδιά είναι πιο πειστική δύναμη από τις λέξεις, την εμφάνιση, τα αισθήματα και τη θέληση» γράφει ο Ζύσκιντ.

Τα τελευταία χρόνια πολλαπλές ερευνητικές μελέτες έχουν δείξει ότι οι μυρωδιές-αρώματα επιδρούν όντως στη μνήμη, στα συναισθήματα και στην ψυχολογία μας.

Ποιος όμως είναι ο μηχανισμός που κρύβεται πίσω από αυτήν τη συσχέτιση;

Το 2004 το Νόμπελ Ιατρικής δόθηκε στους ερευνητές Richard Axel και Linda Buck οι οποίοι ανακάλυψαν μια οικογένεια γονιδίων που αντιστοιχούν σε έναν μεγάλο αριθμό οσφρητικών υποδοχέων οι οποίοι βρίσκονται στη μεμβράνη αισθητικών νευρώνων του οσφρητικού επιθηλίου, μέσα στη μύτη. Ο ρόλος αυτών των υποδοχέων είναι η αναγνώριση και δέσμευση των πτητικών ουσιών που είναι υπεύθυνες για τις μυρωδιές.

Μέχρι σήμερα έχουν αναγνωριστεί στον άνθρωπο περίπου 400 οσφρητικοί υποδοχείς, καθένας από τους οποίους μπορεί να δεσμεύσει περισσότερο από μια οσμή, όπως και κάθε οσμή μπορεί να ενεργοποιήσει πάνω από έναν υποδοχέα. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται ένα συνδυαστικό μοντέλο για την αναγνώριση πάνω από 1 τρισεκατομμύριο διαφορετικών οσμών.
Όταν μια μυρωδιά-άρωμα εισέρχεται στη ρινική κοιλότητα, αλληλοεπιδρά με έναν αριθμό οσφρητικών υποδοχέων οι οποίοι με τη σειρά τους στέλνουν ηλεκτρικά σήματα μέσω των αισθητικών νευρώνων στον οσφρητικό λοβό. Ο οσφρητικός λοβός αποτελεί μια δομή του εγκεφάλου, μέρος του μεταιχμιακού συστήματος, που είναι υπεύθυνη για την επεξεργασία των οσμών και την αίσθηση της όσφρησης. Στον οσφρητικό λοβό το σήμα αναμεταδίδεται σε άλλες περιοχές του εγκεφάλου πολύ σημαντικές για τη μνήμη και τη μάθηση, όπως είναι ο ιππόκαμπος, και την επεξεργασία των συναισθημάτων, όπως είναι η αμυγδαλή.
Με αυτόν τον τρόπο, όταν ένα άρωμα διεγείρει τη μνήμη μας και τα συναισθήματα μας, μπορεί να μας φέρει όμορφες αναμνήσεις, να μας κάνει να νιώσουμε ευεξία, χαλάρωση, καλή διάθεση αλλά και μελαγχολία, απέχθεια και ένταση.

Μερικά παραδείγματα αρωμάτων που έχουν μελετηθεί για τις ευεργετικές τους επιδράσεις τους είναι τα εξής:

✤ Άρωμα Λεβάντας: χαλαρώνει και βοηθάει στον ύπνο
✤ Άρωμα Βανίλιας: ανεβάζει τη διάθεση
✤ Άρωμα Κίτρου: αυξάνει την ευεξία
✤ Άρωμα Μέντας: ενισχύει τη συγκέντρωση
✤ Άρωμα Γιασεμιού: περιορίζει την κατάθλιψη
✤ Άρωμα Μήλου: μειώνει τους πονοκεφάλους
✤ Άρωμα Πεύκου: μειώνει το στρες
✤ Άρωμα Κανέλας: βελτιώνει τις γνωστικές λειτουργίες

Έτσι, η επιλογή ενός αρώματος μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην ψυχολογία, στη διάθεση, ακόμα και στη σχέση μας με τους άλλους.

Βαλέρια Καλτεζιώτη, Βιολόγος, MSc, PhD στην Νευροβιολογία Ειδικός τεχνικός Επιστήμονας, Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνων

Πρόσφατα διάβαζα μια έρευνα που έλεγε, μεταξύ άλλων, πως όταν οι γυναίκες αποκτούν υψηλές θέσεις στην επαγγελματική ιεραρχία και έχουν μάλιστα πρωταγωνιστικό ρόλο στην παροχή αγαθών στην οικογένεια, οι άνδρες -ακόμα κι εκείνοι που υποστηρίζουν έμπρακτα την ισότητα των δύο φύλων- τις νιώθουν, συνειδητά ή μη, απειλή για την αρρενωπότητά τους. Σύμφωνα με το συγγραφέα του σχετικού άρθρου, στη σημερινή δυτική κοινωνία η έννοια της αρρενωπότητας είναι, έτσι ή αλλιώς, ιδιαίτερα εύθραυστη.

Φυσικά, δεν είναι ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία φορά που βλέπουν το φως της δημοσιότητας έρευνες σχετικά με το πώς εξελίσσονται οι σχέσεις των φύλων στη δουλειά, αλλά και στην προσωπική ζωή. Η προσπάθεια για την ισότητα -ή, αν προτιμάτε, για την ισοτιμία- μεταξύ τους κοντράρεται με πανίσχυρα στερεότυπα, καθώς και με γενετικές εγγραφές που δεν είναι εύκολο να ξεπεραστούν.

Το ερώτημα είναι πού οφείλονται όλα αυτά και τι θα ήταν καλό να ξέρουμε για να καταλάβουμε πως θα λειτουργήσει για παράδειγμα ένας άντρας – στέλεχος σε μια επιχείρηση, από τη στιγμή που τη θέση του «αφεντικού» του πάρει μια γυναίκα.

Καταρχήν, αν το δούμε από την άποψη της ψυχολογίας, ο άνδρας που πρέπει να «υπακούει» μια γυναίκα θα της μεταφέρει συναισθήματα που συνδέονται με την κυριαρχική μορφή της μητέρας, έτσι όπως την έχει βιώσει ο ίδιος. Η συμπεριφορά του δηλαδή θα εξαρτηθεί από το γυναικείο/μητρικό πρότυπο που έχει. Ανάλογα με αυτό το πρότυπο, τα συναισθήματα που θα μεταφέρει στη γυναίκα προϊσταμένη του, θα αποτελούν μια «ρέπλικα» της σχέσης που είχε με τη μητέρα του. Με πολύ απλά λόγια, αν η μητέρα ήταν ένα θετικό πρότυπο για τον άνδρα -αν τον σεβόταν, τον εκτιμούσε, αναγνώριζε την αξία του- τότε θα σεβαστεί κι εκείνος την προϊσταμένη του, θα την ακούει, θα τη σέβεται και θα τη στηρίζει. Εάν όμως είχε βιώσει αρνητικά συναισθήματα από τη μητέρα του -υποτίμηση, απαξίωση κ.λπ.- τότε δεν θα φέρνει μεν αντίρρηση στη γυναίκα-αφεντικό, αλλά τα βιώματά του θα τον οδηγήσουν να είναι υπό-παραγωγικός και να νιώθει θυμό για εκείνη. Θα θεωρεί την ηγετική συμπεριφορά της ως ακόμα μια πληγή που του θυμίζει πόσο ανεπαρκής αισθάνεται και δεν θα τολμά να αναμετρηθεί μαζί της, καθώς θα ζει με την αγωνία μήπως τον αμφισβητήσει. Από την πλευρά της γυναίκας προϊσταμένης, αν η ίδια είχε ένα θετικό ανδρικό/πατρικό πρότυπο, τότε θα έχει καλή σχέση με τον άντρα υφιστάμενό της και δεν θα νιώθει ότι εκείνος την απειλεί. Αν ο πατέρας της τη θαύμαζε και έπαιρνε το μέρος της, θα διοικεί τους άνδρες υφισταμένους της με ισοτιμία. Αν όχι, θα γίνει σκληρή, ίσως και άδικη μαζί τους. Σε άλλες περιπτώσεις, θα ταυτίσει τον υφιστάμενο της με τον φοβισμένο εαυτό της απέναντι στον πατέρα της και δεν θα έχει καλή σχέση μαζί του. Θα βλέπει μπροστά της ένα φοβισμένο αρσενικό και θα τον υποτιμήσει. Η συμπεριφορά της θα εξαρτάται από το τι της θυμίζει ένας άνδρας. Αντίστοιχα, αν η δική της μητέρα δεν έκανε, λόγου χάρη, χώρο στον πατέρα της, ούτε εκείνη θα κάνει χώρο στους υφισταμένους της.

Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις -και σε χιλιάδες άλλες που δεν έχουμε χώρο να αναφέρουμε εδώ- το σημαντικό συμπέρασμα/αξίωμα είναι ότι τα γονεϊκά πρότυπα παίζουν καταλυτικό ρόλο στο πώς σχετίζονται και επικοινωνούν οι άνθρωποι.
Τα περισσότερα προβλήματα των ανθρώπων οφείλονται στη σχέση που είχαν με τους γονείς τους και κυρίως με τη μητέρα τους. Αν θέλουν λοιπόν να τα λύσουν, θα πρέπει πρώτα να λύσουν τα θέματα που είχαν ή έχουν ακόμα μαζί της.

Σε ένα από τα προηγούμενα βιβλία μου, με τίτλο «Τι θα Κάνω με Σένα, Μαμά;», έγραφα: ενοχή, τρυφερότητα, θυμός, αγάπη… Κανείς άλλος εκτός από τη μητέρα μας δεν μπορεί να μας προκαλέσει όλα αυτά τα συναισθήματα ταυτόχρονα -γι’ αυτό και η σχέση μας μαζί της είναι ένας πραγματικός γρίφος που συχνά δυσκολεύει τη ζωή μας. Στόχος μας είναι, ως ενήλικες, να λύσουμε αυτόν τον γρίφο και να αποκαταστήσουμε την εικόνα της μητέρας μας έτσι όπως είναι, και όχι όπως την είχαμε σχηματίσει μέσα μας ως παιδιά, ξεπερνώντας τα όποια τραύματα μάς δημιούργησε η συμπεριφορά της. Όπως και στο καινούργιο μου βιβλίο, «Τα Σημάδια που Μένουν», το οποίο αναφέρεται στη συναισθηματική κακοποίηση, είναι προφανές ότι σχεδόν όλες αυτές οι περιπτώσεις της τόσο διαδεδομένης αυτής μορφής βίας, έχουν τη ρίζα τους σε δυσλειτουργικά οικογενειακά πρότυπα. Τα σημάδια που μένουν από τέτοιες σχέσεις είναι όντως βαθιά και καθοριστικά – αν όμως αποφασίσουμε να δουλέψουμε σοβαρά και μεθοδικά με τον εαυτό μας, μπορούμε να τα διαχειριστούμε αποτελεσματικά και έτσι να είμαστε καλύτεροι συνάδελφοι, προϊστάμενοι, σύντροφοι, φίλοι και γονείς.

Άφησα για το τέλος κάτι που θεωρώ ότι έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ειδικά σε μια εποχή που μιλάμε όλο και περισσότερο για την εταιρική κοινωνική ευθύνη και την πρόθεση πολλών εταιριών να αφήνουν ένα θετικό αποτύπωμα στο περιβάλλον και στην κοινωνία στην οποία δραστηριοποιούνται: με δεδομένο ότι για κάθε άνδρα η γυναίκα είναι πάντα η γυναίκα-μάνα, δηλαδή ένα κυριαρχικό πρόσωπο, στα μάτια του η γυναίκα επιχειρηματίας ή προϊσταμένη θα είναι πιο άξια και αποδεκτή εάν, παράλληλα με τις αρμοδιότητες της δουλειάς της, ασκεί και κοινωφελές έργο. Αυτό θα απαλύνει την αιχμηρή, εκφοβιστική εικόνα της σκληρής, ισχυρής γυναίκας, όπως ενδεχομένως την έχει μέσα του. Το πρότυπο της γυναίκας που προσφέρει κοινωφελές έργο και βοηθάει τους άλλους είναι πολύ πιο οικείο για τους άνδρες. Οι άντρες υφιστάμενοί της θα σπεύσουν στο πλευρό της για να τη βοηθήσουν στο φιλανθρωπικό έργο της και εκείνη υποσυνείδητα θα χρησιμοποιήσει αυτούς που δείχνουν να έχουν τη μεγαλύτερη δυσκολία με τις γυναίκες και οι οποίοι θα είναι πιο κοντά στους σκοπούς αυτούς. Έτσι, συγχωρώντας μια γυναίκα που μπορεί να είναι σκληρή, αλλά ταυτόχρονα κάνει καλό στους άλλους, θα βοηθηθούν να συγχωρήσουν και τη δική τους μητέρα. Εδώ, αξίζει να προσθέσουμε ότι όλα τα κοινωφελή έργα που αναλαμβάνουν οι γυναίκες κρύβουν εσωτερικές δικές τους πληγές που ζητούν, μέσα από τη φιλανθρωπική δραστηριότητα, να θεραπευτούν. Οι γυναίκες είναι, κατά κάποιο τρόπο, γεννημένες και μεγαλωμένες για να ασκούν θεραπευτικούς ρόλους –όσο και αν αυτό μπορεί να μην ακούγεται τόσο «πολιτικά ορθό». Ας μην ξεχνάμε όμως ότι η πολιτική ορθότητα προϋποθέτει να έχουμε μια καλή σχέση με τον εαυτό μας και να είμαστε έτοιμοι να κατανοήσουμε βαθιά, να επεξεργαστούμε και να βρούμε μέσα μας μια ισορροπία ανάμεσα στα στερεότυπα και τις ανάγκες των καιρών.

Στο πλαίσιο της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης επισημαίνεται ότι η βία κατά των γυναικών έχει τις ρίζες της στις άνισες σχέσεις ισχύος μεταξύ ανδρών και γυναικών και στον τρόπο που ιστορικά έχουν χτιστεί και λειτουργούν οι κοινωνίες, οδηγώντας τις γυναίκες σε υποδεέστερη θέση σε σύγκριση με τους άνδρες. Παράλληλα, τονίζει ότι η επίτευξη της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών αποτελεί βασικό στοιχείο για την πρόληψη της έμφυλης βίας κατά των γυναικών, ενώ για πρώτη φορά σε διεθνές δεσμευτικό νομικά κείμενο καλούνται οι χώρες που την υπογράφουν να λάβουν μέτρα και για την αλλαγή βίαιων συμπεριφορικών προτύπων.

Παράλληλα, τα περιοριστικά και δυνητικά επικίνδυνα κοινωνικά πρότυπα που αποδίδονται στα αγόρια και τους άνδρες, όπως η ψυχική και σωματική ανθεκτικότητα, η επιθετικότητα, η αυτάρκεια, η συναισθηματική απάθεια, η προσδοκία ότι πρέπει να ρισκάρουν, να υπομένουν τον πόνο, να είναι σκληροί για να αποδείξουν ότι είναι «πραγματικοί άνδρες» αποτελούν μερικά από τα χαρακτηριστικά της τοξικής αρρενωπότητας.

Η χρήση βίας, η οποία μπορεί να λάβει πολλές μορφές, συμπεριλαμβανομένης της έμφυλης βίας και της σεξουαλικής βίας και εκμετάλλευσης, είναι μια από τις σοβαρές επιπτώσεις της τοξικής αρρενωπότητας στην κοινωνία μας. Τα περιστατικά σεξουαλικής βίας και εκμετάλλευσης κατά νεαρών αγοριών συχνά δεν αποκαλύπτονται. Για πολλά νεαρά αγόρια η αίσθηση ντροπής ότι δεν είναι «πραγματικοί άνδρες» λόγω αυτού που συνέβη αποτελεί τεράστιο βάρος στη ζωή τους. Η κουλτούρα της σιωπής διαιωνίζεται κυρίως από τον φόβο για την κριτική από τους άλλους, τον φόβο ότι δεν θα τους πιστέψουν, ότι το προκάλεσαν οι ίδιοι, ότι θα στιγματιστούν ως ομοφυλόφιλοι, ότι θα τους δουν ως αδύναμους άνδρες, εάν αναζητήσουν βοήθεια ή αν εκφράσουν συναισθήματα ευαλωτότητας, αλλά και σε κάποιες περιπτώσεις, από έλλειψη ενημέρωσης για το πού μπορούν να απευθυνθούν.

Για περισσότερες πληροφορίες, σχετικά με τις δομές στις οποίες μπορεί κάποιος/κάποια να λάβει πληροφορίες και υποστήριξη:

• Τηλεφωνική Γραμμή SOS 15900 (σε 24ωρη βάση) για γυναίκες θύματα έμφυλης βίας,
email: sos15900@isotita.gr
• Ιστοσελίδα http://womensos.gr
• Ιστοσελίδα https://metoogreece.gr
• Εθνική Γραμμή SOS 1056 για Παιδιά, Εφήβους και Γονείς και εφαρμογή Chat 1056.
• Ευρωπαϊκή Γραμμή Υποστήριξης Παιδιών 116111
• Εθνική Γραμμή Παιδικής Προστασίας 1107,
email: childline1107@ekka.org.gr
• Βοηθός Συνήγορος για τα Δικαιώματα του Παιδιού:
τηλ. 213-1306600,email: press@synigoros.gr,
ιστοσελίδα: https://www.synigoros.gr/?i=childrens-rights.el
• Γραμμή 11525 «Μαζί για το Παιδί» για παιδιά, έφηβους/ες, γονείς και εκπαιδευτικούς,
email: 11525@mazigiatopaidi.gr