Γυναικεία επιχειρηματικότητα: από τη συζήτηση στην ουσιαστική συμμετοχή

Χρυσόστομος Καρέλλης
Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Φθιώτιδας

Η συζήτηση για τη γυναικεία επιχειρηματικότητα δεν είναι ζήτημα «συμβολισμού», ούτε μια υποχρεωτική αναφορά στο πλαίσιο της σύγχρονης δημόσιας ατζέντας. Είναι πρωτίστως ζήτημα οικονομικής ανάπτυξης, αξιοποίησης ανθρώπινου κεφαλαίου και ποιοτικότερης ηγεσίας.

Σε μια εποχή που οι επιχειρήσεις καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα ολοένα πιο σύνθετο περιβάλλον — με απαιτήσεις στρατηγικής προσαρμοστικότητας, οργανωτικής επάρκειας, ανθεκτικότητας και ταχύτητας λήψης αποφάσεων — η παρουσία περισσότερων γυναικών στην επιχειρηματικότητα και στις θέσεις ευθύνης δεν αποτελεί επιλογή κοινωνικής ισορροπίας. Αποτελεί αναπτυξιακή αναγκαιότητα.

Τα δεδομένα είναι αποκαλυπτικά. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται στην επιχειρηματικότητα, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκτιμά ότι περίπου το 73% των «χαμένων επιχειρηματιών» στην Ευρώπη είναι γυναίκες — δηλαδή εκατομμύρια επιχειρηματικές ιδέες και δυναμικές που δεν μετατρέπονται ποτέ σε πραγματική οικονομική δραστηριότητα λόγω δομικών εμποδίων.
Και αυτά τα εμπόδια δεν είναι θεωρητικά.

Για χρόνια, ο επιχειρηματικός χώρος — ιδιαίτερα σε κλάδους με έντονη εξωστρέφεια, διαπραγμάτευση ή διοικητική ισχύ — λειτουργούσε με έντονα ανδροκεντρικά χαρακτηριστικά. Πολλές γυναίκες επιχειρηματίες χρειάστηκε να αποδείξουν περισσότερα για να αναγνωριστούν ως ισότιμες. Να αντιμετωπίσουν προκαταλήψεις για την ηγετική τους ικανότητα. Να κερδίσουν εμπιστοσύνη που συχνά θεωρούνταν αυτονόητη για άλλους. Να ισορροπήσουν ανάμεσα στην επαγγελματική ευθύνη και σε δυσανάλογα μεγαλύτερα οικογενειακά ή φροντιστικά βάρη, τα οποία εξακολουθούν να επιβαρύνουν κυρίως τις γυναίκες στην Ευρώπη.

Κι όμως, παρά τα εμπόδια, οι γυναίκες που επιχειρούν έχουν αποδείξει ότι διαθέτουν κρίσιμα χαρακτηριστικά σύγχρονου management.

Ισχυρή οργανωτικότητα. Πολυπαραγοντική διαχείριση. Υψηλή προσαρμοστικότητα. Συναισθηματική νοημοσύνη στην ηγεσία ομάδων. Μεθοδικότητα στη διαχείριση πόρων. Συνεργατική κουλτούρα στη λήψη αποφάσεων.

Δεν πρόκειται για στερεοτυπική εξιδανίκευση. Πρόκειται για δεξιότητες που σήμερα ζητά η πραγματική αγορά.

Η επιχειρηματικότητα του αύριο δεν απαιτεί μόνο επιθετική ανάπτυξη. Απαιτεί ανθεκτικότητα, στρατηγική σκέψη, ανθρώπινη διοίκηση και ικανότητα διαχείρισης πολυπλοκότητας.

Αυτό σημαίνει ότι η δημόσια πολιτική, οι επιχειρηματικοί θεσμοί και τα ίδια τα επιμελητήρια οφείλουμε να περάσουμε από τις διακηρύξεις στις πρακτικές διευκόλυνσης.

Περισσότερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση.

Περισσότερα δίκτυα mentoring και επιχειρηματικής υποστήριξης.

Πολιτικές που δεν τιμωρούν εμμέσως τη μητρότητα ή τις πολλαπλές κοινωνικές υποχρεώσεις.

Κυρίως όμως, αλλαγή κουλτούρας.

Γιατί το ζήτημα δεν είναι αν οι γυναίκες μπορούν να ηγηθούν. Το έχουν ήδη αποδείξει. Το ζητούμενο είναι αν τα συστήματα γύρω τους είναι πραγματικά σχεδιασμένα ώστε να μην τις αποκλείουν.

Το ίδιο ισχύει και για τον επιμελητηριακό θεσμό.

Αν θέλουμε σύγχρονα, ανοιχτά και αντιπροσωπευτικά επιμελητήρια, οφείλουμε να ενθαρρύνουμε ουσιαστικά τη συμμετοχή περισσότερων γυναικών στα συλλογικά μας όργανα, στις επιτροπές, στα κέντρα λήψης αποφάσεων.

Όχι για λόγους ποσόστωσης.

Αλλά γιατί η επιχειρηματική κοινότητα χρειάζεται περισσότερες φωνές με εμπειρία, διαφορετική οπτική και σύγχρονη αντίληψη ηγεσίας.

Στο Επιμελητήριο Φθιώτιδας πιστεύουμε ότι η ενίσχυση της γυναικείας επιχειρηματικότητας δεν αφορά μόνο τις γυναίκες. Αφορά την ίδια την ποιότητα της οικονομικής μας ανάπτυξης.

Όταν αποκλείεις ή υποαξιοποιείς ένα τόσο σημαντικό κομμάτι παραγωγικού δυναμικού, δεν χάνει μόνο η ισότητα. Χάνει η οικονομία.

Και όταν ανοίγεις πραγματικά τον δρόμο στη συμμετοχή, στην εκπροσώπηση και στην ηγεσία, τότε δεν ενδυναμώνεις μόνο πρόσωπα.

Ενδυναμώνεις το ίδιο το επιχειρείν.