ΒΑΡΒΑΡΑ ΜΩΡΑΙΤΗ
Διευθύντρια της Μονάδας Οικονομικής και Διοικητικής Υποστήριξης (Μ.Ο.Δ.Υ.) του Ειδικού Λογαριασμού Κονδυλίων Έρευνας (Ε.Λ.Κ.Ε.) του Ε.Κ.Π.Α.
Συνέντευξη στην Άννα Γριμάνη
Με σπουδές οικονομικών, προσήλωση στην εργασία της στο ΕΚΠΑ από το 2002 η Βαρβάρα Μωραίτη κατέχει μια θέση διοικητικής ευθύνης στο ΕΛΚΕ, δηλαδή τον Ειδικού Λογαριασμού Κονδυλίων Έρευνας του Πανεπιστημίου.
Με σκοπό την σαφή υποστήριξη της έρευνας στη χώρα, από τον διευθυντικό ρόλο της μεριμνά για τη ‘λήψη μέτρων που είναι απαραίτητα για την απρόσκοπτη λειτουργία των ερευνητικών προγραμμάτων και τη νόμιμη και αποτελεσματική χρήση των πόρων, διευκρινίζει, ενισχύοντας την καινοτομία. Τι απαιτεί ένας επιτυχημένος διοικητικός ρόλος από την ίδια- μια γυναίκα; ‘Να εκφράζεται με σαφήνεια, να ακούει, να μην είναι «ξύλινη», θα πει, να βλέπει την «μεγάλη εικόνα», να θέτει οράματα, να παίρνει δύσκολες αποφάσεις και να αναλαμβάνει την ευθύνη για τα αποτελέσματα.
Οι δραστηριότητες του ΕΛΚΕ.
Αντικείμενο έχει τη διαχείριση και αξιοποίηση των κονδυλίων επιστημονικής έρευνας, εκπαίδευσης, κατάρτισης, τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας, καθώς και την παροχή συναφών υπηρεσιών, προς επίτευξη του σκοπού του.
Σκοπός του Ε.Λ.Κ.Ε. είναι η διαχείριση και διάθεση κονδυλίων που προέρχονται από οποιαδήποτε πηγή χρηματοδότησης, και προορίζονται για την κάλυψη δαπανών, οποιουδήποτε είδους, που είναι απαραίτητες για τις ανάγκες εκτέλεσης έργων ερευνητικών, εκπαιδευτικών, επιμορφωτικών, αναπτυξιακών, καθώς και έργων συνεχιζόμενης κατάρτισης, προς όφελος του Πανεπιστημίου.
Από που προέρχονται οι πόροι του;
Οι πόροι του ΕΛΚΕ προέρχονται από πολλές διαφορετικές πηγές, όπως από εθνικούς και διεθνείς πόρους, χορηγίες, δωρεές, έσοδα από δίδακτρα μεταπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών, και από έργα παροχής υπηρεσιών.
Αποτελεί Φορέα Γενικής Κυβέρνησης. Εποπτεύεται από το Υπουργείο Παιδείας Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και ελέγχεται από το Ελεγκτικό Συνέδριο και το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους.
Η Επιτροπή Ερευνών του Ειδικού Λογαριασμού Κονδυλίων Έρευνας είναι το αποφασιστικό όργανο του Ε.Λ.Κ.Ε. και είναι διακριτό από τα όργανα διοίκησης του Πανεπιστημίου.
Ο ΕΛΚΕ αποτελεί βραχίονα για την έρευνα στην Ελλάδα;
Ο ΕΛΚΕ αποτελεί βραχίονα για την έρευνα στην Ελλάδα διότι παρέχει διοικητική και οικονομική υποστήριξη στα ερευνητικά έργα που υλοποιούνται από το Διδακτικό Προσωπικό του Ιδρύματος, τους ερευνητές καθώς και άλλους συνεργάτες, και προωθεί την καινοτομία και τη σύνδεση της έρευνας με την παραγωγική διαδικασία, την τεχνολογική ανάπτυξη και τις πρακτικές εφαρμογές. Για παράδειγμα, το πρόγραμμα Horizon Europe είναι το βασικό χρηματοδοτικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την έρευνα και την καινοτομία.
Kι ευρέως γνωστή δυνατότητα χρηματοδότησης.
Για την Ελλάδα, αποτελεί κρίσιμη ευκαιρία χρηματοδότησης για τα πανεπιστήμια γιατί στοχεύει στην ενίσχυση της επιστημονικής αριστείας, της ανταγωνιστικότητας και της πράσινης/ψηφιακής μετάβασης
Οι Δράσεις Marie Skłodowska-Curie αποτελούν το κορυφαίο πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εκπαίδευση και την επαγγελματική εξέλιξη ερευνητών, χρηματοδοτώντας διδακτορικά και μεταδιδακτορικά προγράμματα σε όλους τους επιστημονικούς τομείς. Προσφέρουν υποτροφίες για την ενίσχυση της κινητικότητας και της έρευνας. Ο ΕΛΚΕ είναι ο μηχανισμός που επιτρέπει στα ελληνικά πανεπιστήμια να προσελκύουν και να διαχειρίζονται ερευνητικά προγράμματα, ενισχύοντας την ερευνητική τους δραστηριότητα μέσα στο κανονιστικό πλαίσιο που διέπει η εθνική και κοινοτική νομοθεσία.
Πως λειτουργεί σχετικά με την χρηματοδότηση- δώστε μας ορισμένα νούμερα.
Έως το 2009 η τακτική επιχορήγηση στο Πανεπιστήμιο άγγιζε τα 40 με 50.000.000 ευρώ. Λόγω της οικονομικής κρίσης επήλθε μια κατακόρυφη πτώση κατά τα έτη 2013-2014 της τάξεως των 9.000.000 ευρώ. Σήμερα η ετήσια τακτική επιχορήγηση του Πανεπιστημίου κυμαίνεται στο ποσό των 15 με 16.000.000 ευρώ από την οποία πρέπει να καλυφθούν όλες οι λειτουργικές του ανάγκες μεταξύ των οποίων η ηλεκτρική ενέργεια, η καθαριότητα και η φύλαξη των κτηρίων, οι τηλεπικοινωνίες, τα μισθώματα, το φυσικό αέριο και τα καύσιμα. Με την κάλυψη και των ανελαστικών δαπανών το ποσό της επιχορήγησης που υπολείπεται δεν επαρκεί για να καλύψει ανάγκες εκπαίδευσης, συντήρησης των κτηρίων, αγορά εξοπλισμού.
Τι καλύπτει και ειδικότερα τι θα αποδοθεί στο Πανεπιστήμιο για το 2026;
Τα τελευταία χρόνια ο Ε.Λ.Κ.Ε. συνεισφέρει ουσιωδώς μέσω της διάθεσης μέρους των ετήσιων εσόδων του στη δημιουργία έργων, τα οποία υποστηρίζουν τις λειτουργικές του ανάγκες, εκπαιδευτικές, ερευνητικές και λοιπές δράσεις των επιμέρους ακαδημαϊκών μονάδων του Ιδρύματος, και εν γένει δράσεις που σχετίζονται με το στρατηγικό σχέδιο και την αναπτυξιακή πολιτική του και καλύπτει μέρος βασικών λειτουργικών αναγκών, οι οποίες παλαιότερα βάρυναν τον τακτικό προϋπολογισμό του Πανεπιστημίου, όπως συντηρήσεις των κτηρίων, διαμόρφωση χώρων, εργαστηρίων, αμφιθεάτρων και αιθουσών διδασκαλίας εξασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο τόσο τη συνέχιση της ομαλής λειτουργίας του Πανεπιστημίου, όσο και την περαιτέρω ανάπτυξή του. Για το οικονομικό έτος 2026, αποδόθηκε στο Πανεπιστήμιο ποσό της τάξεως του 1.000.000 ευρώ.
Πότε και πώς ξεκινά η σχέση σας με τον οργανισμό κι ο ρόλος σας σήμερα;
Εργάζομαι από το 2002 στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (Ε.Κ.Π.Α.), ως Διοικητική Υπάλληλος με τοποθέτηση στον Ειδικό Λογαριασμό Κονδυλίων Έρευνας (Ε.Λ.Κ.Ε.) Το 2014 μετακινήθηκα με απόφαση του τότε Πρύτανη, Καθηγητή κύριο Θεοδόσιου Πελεγρίνη στο Τμήμα Προμηθειών της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών όπου μου ανατέθηκαν τα καθήκοντα της Προϊσταμένης του Τμήματος. Το 2019 ανέλαβα ως Προϊσταμένη το Τμήμα Εκκαθάρισης Δαπανών της ίδιας Διεύθυνσης και το 2023 μου ανατέθηκαν από τον Πρύτανη Καθηγητή κ. Αθανάσιο Μελέτιο Δημόπουλο τα καθήκοντα της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Ε.Κ.Π.Α. Το 2024 μετακινήθηκα με απόφαση του νυν Πρύτανη, Καθηγητή κ. Γεράσιμου Σιάσου στον ΕΛΚΕ αναλαμβάνοντας τα καθήκοντα της Διεύθυνσης της Μ.Ο.ΔΥ. του Ε.Λ.Κ.Ε.
Και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζετε;
Εκτός από τα καθήκοντα της Διεύθυνσης της Μ.Ο.Δ.Υ. του Ε.Λ.Κ.Ε., έχω και την ιδιότητα του Προϊσταμένου Οικονομικών Υπηρεσιών (Π.Ο.Υ.). Ο Π.Ο.Υ. έχει ελεγκτικό ρόλο και λογοδοτεί στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους.
Οι προκλήσεις; Πολλές! Καλούμαι να διαχειριστώ το ανθρώπινο δυναμικό της Υπηρεσίας, να διατηρώ ήρεμο το κλίμα μεταξύ των εργαζομένων, να συντονίζω τη ροή εργασιών με τρόπο ώστε να υλοποιούνται τα έργα εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, προκειμένου να συνεχίζεται αδιάκοπα η έρευνα.
Είναι μια συνεχιζόμενη πάλη ανάμεσα στον έλεγχο της νομιμότητας και κανονικότητας των διαδικασιών και της επίλυσης των θεμάτων με τρόπο ευέλικτο έχοντας ως σκοπό να μην εμποδίζεται ή διακόπτεται η έρευνα. Μέριμνά μου είναι η λήψη μέτρων που είναι απαραίτητα για την απρόσκοπτη λειτουργία των ερευνητικών προγραμμάτων και τη νόμιμη και αποτελεσματική χρήση των πόρων.
Τι απαιτεί μια θέση διοικητικής ευθύνης και ηγεσίας από μια γυναίκα;
Μια θέση διοικητικής ευθύνης και ηγεσίας απαιτεί από μια γυναίκα να διακρίνεται για την ικανότητά της να κατανοεί τις ανάγκες της ομάδας της, να δημιουργεί ένα ασφαλές και υποστηρικτικό εργασιακό περιβάλλον, ενισχύοντας την καινοτομία και την αφοσίωση, να συνεργάζεται, να εκφράζεται με σαφήνεια, να ακούει, να μην είναι «ξύλινη», να βλέπει την «μεγάλη εικόνα», να θέτει οράματα, να παίρνει δύσκολες αποφάσεις και να αναλαμβάνει την ευθύνη για τα αποτελέσματα.
Σε καθημερινή βάση;
Να διαχειρίζεται το στρες, να ανακάμπτει από αποτυχίες και να προσαρμόζεται σε γρήγορες αλλαγές, συχνά λειτουργώντας υπό καθεστώς υψηλότερων προσδοκιών, να παραμένει πιστή στις αξίες της, να εμπιστεύεται τις ικανότητές της να θέτει όρια και να διαχειρίζεται το χρόνο της αποτελεσματικά, αντιμετωπίζοντας τις επιπλέον ευθύνες που συχνά επωμιζόμαστε οι γυναίκες. Η θέση απαιτεί να είσαι διαθέσιμη 24/7 και προϋποθέτει να είσαι το πρόσωπο που όλοι θέλουν να δουλέψουν μαζί του.
Πως θα συνοψίζατε το πεδίο εξέλιξης για την έρευνα στην Ελλάδα;
Το πεδίο εξέλιξης της έρευνας στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από μια δυναμική φάση μετασχηματισμού. Διανύουμε τη μετάβαση από το μοντέλο της ακαδημαϊκής έρευνας στο μοντέλο έρευνας και καινοτομίας με την ιδιωτική πρωτοβουλία να παρουσιάζει πιο ενεργό ρόλο ωστόσο η δημόσια χρηματοδότηση παραμένει ο βασικός και αναντικατάστατος πυλώνας ιδιαίτερα για τη βασική έρευνα. Ως κεντρικούς μοχλούς θα αναφέραμε το ΕΛΙΔΕΚ (Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας) και τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης (“Ελλάδα 2.0”) που χρηματοδοτούν βασική και εφαρμοσμένη έρευνα με έμφαση στην αριστεία και τη σύνδεση με την αγορά εργασίας, τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας (ΓΓΕΚ), ως βασικό κρατικό φορέα που συντονίζει την εθνική πολιτική για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη, το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) που κατατάσσεται στους κορυφαίους φορείς της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην προσέλκυση ευρωπαϊκών πόρων, το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (ΕΙΕ), το οποίο παραμένει πυρήνας εκσυγχρονισμού με διεθνή εμβέλεια.
